..SEKER HASTALIGININ TOPLUMDAKI SIKLIGI, BELIRTILERI VE EVRELERI
Seker Hastaligi Sikligi:
Diyabet, yani seker hastaligi ulkemizde ve dunyada hizla artan bir hastaliktir. Ulkemizde seker hastasi kisiler toplumda % 10 civarindadir; Diger bir degimle her on kisiden 1’inde seker hastaligi vardir.
Sismanlik, kotu beslenme, hareketsizlik ve ailenizden aldiginiz genetik egilim sizde seker hastaligi gelismesine zemin hazirlar.
Seker hastaligini onlemek ve gelismesini ortadan kaldirmak icin saglikli beslenmeyi bilmek ve hareketi artirmak gerekmektedir.
Seker hastaligi korluk, bobrek yetmezligi, inme (felc) ve ayak kesilmesi gibi onemli komplikasyonlara neden olabilmektedir.
Seker hastaligi, ozellikle de Tip 2 Diabet dedigimiz eriskin tip seker hastaligi sinsi bir sekilde gelismekte ve ilerlemektedir. Bu nedenle erken teshis ve tedavi buyuk onem tasimaktadir. Yapilan bilimsel calismalar seker hastasi olan her uc kisiden 1’inin hasta oldugunu bilmeden yasadigini gostermistir. Bu kisiler seker hastasi oldugunu tesadufen veya baska hastaliklar ortaya ciktiginda anlamaktadir.
Seker hastaligina bagli komplikasyonlar (organ hasarlari) kan sekeri cok yukselmeden 10-20 yil once sinsi olarak baslar. Eriskin yastaki gizli seker hastalarinin cogunlugu kilolu oldugu icin ilac kullanmaksizin sadece zayiflama, saglikli beslenme ve egzersiz ile seker hastaligi gelismesini onleyebilirler.
Yapilan calismalar kendisinde seker hastaligi oldugunu bilmeyen kisilerin oraninin kendisinde seker hastaligi oldugunu bilen hastalarin %35’i kadar oldugunu gostermistir. Diger bir deyimle toplumdaki her 3 seker hastasindan birisi henuz hastalik teshis edilmeden yasamaktadir. Bu nedenle toplumun bu hastalik konusunda bilgilendirilmesi ve taramalarin yapilmasi buyuk onem tasimaktadir.
Vucudumuz kan Sekerini Nasil Ayarlar?
Vucudumuz kendisi icin gerekli olan enerjiyi yedigimiz gidalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gidalar bagirsaklarda parcalanarak ufak seker parcalarina donusur ve daha sonra bagirsaktan emilerek kan akimi yoluyla vucudumuza dagilir. Enerji saglanmasi icin kan sekerinin ozellikle kas, karaciger, yag ve beyin gibi dokular olmak uzere tum organlarin hucrelerine girmesi gerekir. Kanda bulunan sekerin hucrelere girmesi pankreas bezinden salgilanan insulin hormonu sayesinde olur. Insulin hormonu yoksa veya oldugu halde etki gosteremiyorsa kandaki seker hucreye giremediginden birikir ve sekeriniz yukselmeye baslar. . Kan sekerinin ayarlanmasinda insulin cok onemli olmasina ragmen diger hormonlarin da kismi etkileri vardir. Kanda seker artinca (180 mg/dl’yi gecince) idrarla atilmaya baslar.
Seker Hastaliginin Belirtileri Nelerdir ?
Tip 1 seker hastalarinda cok su icme, cok idrara gitme, cok yemek yenmesine karsin kilo verme gibi sikayetler cok belirgin oldugu halde Tip 2 seker hastalarinda bu belirtiler silik olabilir ve hastalik sinsi bir sekilde baslar. Bu kisilerin cogunda hicbir sikayet olmayabilir. Bazi hastalarda ise sik idrara gitme, asiri aclik, zayiflama, halsizlik, gormede bulaniklik, kadinlarda vajinal kasinti, susuzluk ve cok su icme gibi belirtiler ortaya cikar.
Seker hastaliginda gorulen belirtiler sunlardir:
Cok su icme ve agiz kurumasi
Cok idrara gitme
Cok acikma
Cok yemek yemeye ragmen zayiflama ve halsizlik
Yaralarin gec iyilesmesi
Cildin kuru ve kasintili olmasi
Ayaklarda uyusma ve karincalanma
Gormede bulaniklik
Vajinal kasinti
Yemeklerden sonra uyku gelmesi
Tatliya duskunluk
Seker Hastaliginin Gelisim Evreleri
Seker hastaligi 4 asamada adim adim gelisir. Asagida verilen bu asamalari cogu zaman fark etme imkani olmaz.
Seker hastaliginin gelisim evreleri sunlardir: :
1. Reaktif hipoglisemi (Kan sekeri dusuklugu) evresi
Ailesinde seker hastaligi olan kisilerde seker hastaligi ortaya cikmadan 3-4 yil oncesi yemek sonrasi kan sekerinde dusmeler olmaya baslar. Bunu anlamak icin 3 veya 4 saatlik seker yukleme testi yapilir. 3. ve 4. saatte kan sekerini 80 mg/ dl’nin altina dusmesine hipoglisemi veya kan sekeri dusuklugu diyoruz. Bu esnada terleme, carpinti, nabiz ve bazen tansiyon yukselmesi gorulur. Bu durumun nedeni insulin seviyesinin yenen yemek sonrasi kanda hizla yukselmesi ve daha sonra insulinin kan sekerini dusurmesidir.
2. Donem: Aclik kan sekerinde bozukluk:
Aclik kan sekerinin 100 ile 126 mg./dl arasinda olmasidir. Bu kisilerde tokluk kan sekerinin normaldir.
3. Donem: Tokluk kan sekerinde yukselme:
Tokluk kan sekerinin, yani yemek sonrasi 2. saatteki kan sekerinin 140 ile 199 mg/dl arasinda olmasi durumudur. Bu duruma “gizli seker “ hastaligi da denir. Bu hastalarin % 30’unda 10 yil icinde seker hastaligi gelisir. Gizli seker hastalarinda saglikli beslenme ve egzersiz buyuk onem tasir. Bu hastalarda kalp, goz, bobrek ve sinir hasarlari gelisebilir. Bu nedenle gizli seker ciddiye alinmali ve kontrollere gidilmelidir.
4. Donem: Asikar Seker Hastaligi:
Bu donemde seker hastaligi ortaya cikmistir. Artik aclik kan sekeri 126 mg/dl veya daha yuksektir veya tokluk kan sekeri 2. saatte 200mg/dl’den daha yuksektir